Ahmet Hamdi Tanpınar

23 Haziran 1901 senesinde İstanbul’da dünyaya geldi. Kadı Hüseyin Fikri’nin oğludur. Baytar Mektebi’ni bırakıp girmiş olduğu Darülfünun-ı Osmani-nin Edebiyat Fakültesi’nden 1923 senesinde mezun olmuştur. Konya, Erzurum ve Ankara’daki liselerde öğretmen olarak görev yapmıştır. Gazi Terbiye Enstitüsü’nde edebiyat derslerine girmiştir. 1933 senesinden sonra da İstanbul Kadıköy Lisesi’nde edebiyat öğretmenliği üstlenmiştir. Güzel Sanatlar Akademisi’nde ise sanat tarihiyle estetik dersleri vermiştir. 1939 senesinde İstanbul Edebiyat Fakültesi’nde kurulmuş olan Türk Edebiyatında profesörlük yapmıştır. 1942 ara seçimlerde CHP’den Maraş Milletvekili olup TBMM’ne girmiştir. Üniversitedeki görevinden de bu zamanda ayrılmıştır. 1946 seçiminde tekrardan aday gösterilmediğinden bir süre Milli Eğitim Müfettişliği yapmıştır. Güzel Sanatlar Akademisinde tekrardan derslere girmeye başlamıştır. 1949 yılında da İstanbul Üniversite Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümüne dönmüştür. Bu görevdeyken de 24 Ocak 1962 senesinde İstanbul’da yaşamını yitirmiştir.

23 Haziran 1901 senesinde İstanbul’da dünyaya geldi. Kadı Hüseyin Fikri’nin oğludur. Baytar Mektebi’ni bırakıp girmiş olduğu Darülfünun-ı Osmani-nin Edebiyat Fakültesi’nden 1923 senesinde mezun olmuştur. Konya, Erzurum ve Ankara’daki liselerde öğretmen olarak görev yapmıştır. Gazi Terbiye Enstitüsü’nde edebiyat derslerine girmiştir. 1933 senesinden sonra da İstanbul Kadıköy Lisesi’nde edebiyat öğretmenliği üstlenmiştir. Güzel Sanatlar Akademisi’nde ise sanat tarihiyle estetik dersleri vermiştir. 1939 senesinde İstanbul Edebiyat Fakültesi’nde kurulmuş olan Türk Edebiyatında profesörlük yapmıştır. 1942 ara seçimlerde CHP’den Maraş Milletvekili olup TBMM’ne girmiştir. Üniversitedeki görevinden de bu zamanda ayrılmıştır. 1946 seçiminde tekrardan aday gösterilmediğinden bir süre Milli Eğitim Müfettişliği yapmıştır. Güzel Sanatlar Akademisinde tekrardan derslere girmeye başlamıştır. 1949 yılında da İstanbul Üniversite Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümüne dönmüştür. Bu görevdeyken de 24 Ocak 1962 senesinde İstanbul’da yaşamını yitirmiştir.

Ahmet-Hamdi-Tanpınar-sözler
Ahmet-Hamdi-Tanpınar-sözler

İsmini ilk defa Altın Kitap dergisinde yayımlamış olan Musul Akşamları şiir ile duyurmuştur. Dergah, Görüş, Hayat, Ülkü, Oluş, Varlık, Kültür Haftası ve Aile dergilerinde şiirleri yayımlanmıştır. Hece veznisi ile yazmış olduğu ilk şiirler, imge zenginlikleriyle beraber müzikal özellikleri ile dikkat çekmiştir.

Şiir zevkinin oluşumunda ise özellikle de Ahmet Haşim ve Yahya Kemal’in etkisinden söz etmekte. Şiir dışında da roman, deneme, öykü, makale ve edebiyat tarihi ile alakalı türlerde eserlerini yayımlamıştır. Şairliğinin dışında usta romancı, edebiyat araştırmasında referans kabul edilmiş olan araştırmacılardan birisidir. Yahya Kemal’i taklit endişesi ile şiire karşı her daim mesafeli duruş sergilemiş. Fransız sembolizmi derinlemesine incelemeye almıştır. Rüya, bilinçaltı ve zaman onun şiirlerinde bulunan ana izlemleridir. İlk şiirlerindeyse hece ölçüsünü kullanmış daha sonrasındaysa serbest ölçüye yöneldi.

Edebiyat Fakültesi’nde öğrenci olduğu zamanlarda Yahya Kemal Beyatlı’dan çok fazla etkilenmiştir. Fakat ilk eserinde Yahya Kemal’den daha fazla Ahmet Haşim izleri görülmüştür. Haşim gibi o da aynı küçük yaşta kaybetmiş olduğu anasının yokluğundan duymuş olduğu acıyı ve kendini avutacak sevginin özlemini yazmıştır. İçe dönük bakışla beraber doğayla iletişim kurmaya çalışmaktadır.

Şiirinin farklı yönü Bergson felsefesinden kaynaklanmış olan zaman kavramı olarak geçmektedir. Onun tüm eserlerinde zaman, basit bir süre olarak değil, katlı ve karmaşık bir akış olarak verilmektedir.

İlk romanı ise Mahur Beste 1944 senesinde Ülkü Dergisi’nde yayımlanmıştır. Osmanlı Devleti’nin son zamanında seçkin çevrenin yaşayışını sergilemiş olan romandan sonra, kendi yaşamında izleri taşımış olan Huzur 1949 yılında basılmıştır. Huzur, aşkı ve Tanpınar’ın İstanbul’a olan sevgisini anlatan romandır. Estetik anlayışı, kültür birikimi ve geçmiş kültürlere de yaslanmış olan yaşam felsefesini yansıtmış olduğu kitap en yetkin roman olarak sayılmaktadır.

Romanın içerisinde Mümtaz ile Nuran’ın aşkının çevresinde Doğuyla Batı, eskiyle yeni, geçmişi değerleri ile yeni değerler, aşk ile beraber toplumsal sorumluluğun arasında olan çatışmayı ve çatışmanın doğurmuş olduğu kişisel bunalımları göstermektedir.

1950 senesinde Yeni İstanbul gazetesinde yayımlanmış fakat ölümünden sonraysa 1973 senesinde basılmış Sahnenin Dışındakiler ile beraber 1961 senesinde basılmış Saatleri Ayarlama Enstitüsü’nde iki uygarlığın, iki değerlerin sisteminin arasında bocalamış olan Türk toplumunun ironik tablosu olarak çizilmiştir.

Öldükten sonrada plan ve notlarına dayanılıp bir araya getirilmiş olan 1987 senesinde yayımlanmış olan Aydaki Kadın da aynı izler bulunmaktadır. Şiir, roman ve yazıların dışında Bursa, İstanbul, Erzurum, Ankara ve Konya kentlerini tarihsel, doğal ve kültürel yapıları ile anlatmış olduğu 1946 yılında basılmış olan 5 şehir önemli eserlerinin arasındadır.

ahmet-hamdi-tanpinar-eserleri
ahmet-hamdi-tanpinar-eserleri

Ahmet Hamdi Tanpınar Hayatı Kısaca

Edebiyattaki birçok dalda eserleri olan sanatçılarımızdan bir tanesidir. Hemen hemn tüm eserlerinde de zamanın üzerinde durmuştur. Romanda özel olarak Batıdaki gelişmeleri yakın olarak izlemiş. Romanlarında Doğu ve Batı kültürünün birbirine kaynaşmış olduğunu görmüşlerdir. Bu kaynaşmanın hem his hem fikir olarak sanatsal olarak kendini göstermiştir.

Romanlarında hitabete, telkine ve nutuğa yer vermemiştir. Uydurmasız, yapmacıksız, konuşma diline özel sözcük seçimleri ile eserlerini yazmıştır. Teşbih ve istiarelere yer vermiş olsa da bunların gereksiz olduğu hissini vermemiştir.

Ahmet Hamdi Tanpınar Eserleri

Şiirler

Bütün Şiirleri – 1976 – 1981

Romanları

  • Mahur Beste – 1944 – 1975
  • Huzur – 1949 – 1983
  • Sahnenin Dışındakiler 1950 – 1973
  • Aydaki Kadın – 1987
  • Saatleri Ayarlama Enstitüsü – 1961 – 1977

Deneme

  • Beş Şehir – 1946 – 2001
  • Yaşadığım Gibi – 1970 – 1977

Araştırma ve İncelemeler

Tevfik Fikret – 1937 – 1944

Edebiyat Üzerine Makaleler – 1969 – 1977

Namık Kemal – 1942

19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi – 1942 – 1985 Bunun sadece ilk cildini tamamlayabilmiştir.


BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

İnsan Nasıl Başarılı Olur?

Biraz sonra diyeceğimi okul zamanından çok iyi bilirsiniz. Çocukluk zamanlarında çok yetenekli olduklarından, ileride de …

omer-seyfettin

Ömer Seyfettin

Ömer Seyfettin, 11 Mart 1884 senesinde Balıkesir’de Gönen ilçesinde dünyaya gelmiştir. Yüzbaşı olan Ömer  Şevki …

etkili-dinleme

Etkili Dinleme

Yapılmış olan araştırmalarda kişiler beraber oldukları zamanda %42’sini dinlemek ile geçirmektedirler. Dinleyen kişilerin okulda konuşulanlarla …

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Donec ut ut facilisis Praesent et, tristique Praesent eleifend