Halk Şairleri

Halk Şairlerinin Gruplandırılması

Göçebe – Gezgin Şairler

Bir yere asla bağlı kalmazlar ve sürekli gezerler. Genel olarak eğitim görmediklerinden dolayı Divan Edebiyatı’ndan etkilenmemektedirler. Dilleri sade bir şekildedir. Hece ölçüsüne bağlı olup geleneksel şiir anlayışını sürdürmüşlerdir. 

Yeniçeri Şairler

Osmanlıların zamanındaki askerlik hayatları boyunca süren meslektir. Orduda görev almış olan şairler yetişmiş. Bunların katılmış oldukları savaşlar ile alakalı yiğitlik şiirleri ile dikkatleri çekmektedirler. Dil, ölçü, anlatım bakımından göçebe şairlere benzerler geleneksel şiir anlayışına bağlı kalmışlardır. 

Köylü Şairler

Hayatları daima köylerde ve kasabalarda geçmiştir. Büyük kentler ile alakaları olmadığından kent kültüründen ve Divan edebiyatından etkilenmeyip halk şiirinin geleneklerine bağlı kalmışlardır. 

Kentli Şairler

Genel olarak Divan edebiyatının etkisindedirler. Hem Halk şiiri hem de Divan edebiyatı tarzında şiirlerini söylemişler. Dilleri Arapça ve Farsça sözcüklerinden oluşur. Hece ölçüsü ile beraber aruz ölçüsüne de yer verilmiştir. 

Tasavvuf Şairleri 

Tekkelerde yetiştiklerinden din ve tasavvuf hakkında eğitim gördüklerinden dolayı dilleri, yeniçeri, göçebe ve köylü şairlere göre de daha ağır olmaktadır. Zaman zaman da Divan Edebiyatının dil, anlatımı, biçimi, ölçüsü özelliklerini taşıdıklarını da söylerler. Örnek olarak Yunus Emre aruz ölçüsüyle beraber mesnevi düzeni ile Risaletü’n Nushiyye isimli eser vermiş.

Başlıca Halk Ozanları 

yunus-emre
yunus-emre

Yunus Emre – 1250 & 1320 

  • XIII. yüzyıl halk şairlerindendir. Hayatı hakkında net bir bilgi bulunmuyor. Eskişehir’de doğmuş olduğu ve orada hayatını kaybettiği söylenmektedir. Hayatı efsaneler ile örülüdür. 
  • Varlık ve yokluk, İnsan – Tanrı ve ölüm ilişkisini güçlü sezgileri ile beraber büyük şiir yeteneğini de kullanarak halka ulaştırmıştır. 
  • Tüm halk şairlerini de yıllar boyunca etkilemeyi başarmış. İlahi türünde bulunan en usta şairlerden birisidir. 
  • İlahi türündeki şiirlerinde Halk Edebiyatına bağlı kalarak devam etmiştir. Dili çok sade olmakla beraber anlatımında yalınlık dikkatleri çekmektedir. İlahilerini ise hece ölçüsü ile söylemiş. Risaletü’n Nushiyye isimli dini – didaktik eserindeyse, bu gelenekten ayrılıp aruz ölçüsü ile mesnevi nazım biçimini kullanmış. 
  • Allah’ın inancıyla ve evrensel insanın sevgisini işlemiş olan sanatçının diğer şiirlerindeyse coşkun lirizm bulunur. Tekke edebiyatında bulunan en lirik şairlerimizden birisidir. 
  • Sanatçının şiirlerini kapsayan Divan’ı ile Risaletü’n Nushiyye isimli öğretici mesnevisi de bulunmaktadır. 
haci-bayram-veli
haci-bayram-veli

Hacı Bayram Veli – 1352 & 1429

  • Ankara’nın Solfasol köyünde doğmuş olan sanatçı güçlü tasavvuf şairlerindendir. İyi medrese eğitimi bulunmaktadır. 
  • Bayramiyye tarikatını kendisi kurmuştur. 
  • Yunus Emre etkisi ile olup sade dil ve lirik anlatımla dile getirmiş olduğu şiirlerinden ise sadece birkaç tanesi bilinir. Bilmek istersen seni / Can içre ara canı dizeleri ile şairimiz kendini hatırlatmaktadır. 

Kaygusuz Abdal – / & /

  • Asıl ismi Alaeddin Gaybi. 15. yüzyıl tasavvuf şairlerimizden. Yunus Emre’nin etkisinde kalmıştır. 
  • Alevi – Bektaşi halk şiirinin kurucusu olmuştur. Nefeslerine ise hiciv mizah motifli tekerlemeleri katıp insanların kusurları ile alay edip, Bektaşiliğin ilkelerini de nükteli dille anlatmıştır. 

Eşrefoğlu Rumi – ? & 1409

  • Eşrefoğlu Rumi, İznik medreselerinde eğitim almış, öğrenimini sonlandırdıktan sonra ise İznik’te Çelebi Mehmet medresesine giderek müderris adayı olmak istemiştir. 
  • 15. yüzyıl tasavvuf şairlerindendir. Hacı Bayram Veliye damat olmakla beraber derviş de olmuştur. Yunus Emre’nin izinden gitmiş. Hem aruzu hem de hece ile şiirlerini yazmıştır. Divanda toplamış olduğu şiirlerindeyse tasavvuf ilkesini yaymaya çalıştı. 

Pir Sultan Abdal – ? & ?

  • XVI. yüzyıl tekke ve aşık edebiyatında bulunan en ünlü şairimizdir. Sivas şehrinde hayatını yaşamış. Alevi-Bektaşi şiir geleneği ile kendini tanıtmıştır. 
  • Kanuni zamanındaysa Doğu Anadolu’da patlak vermiş bir isyana katılarak yaşamış olduğu olayları izleyerek şiirlerini de bu şekilde yazmıştır. İran şahını destekleyip, onun için yürüyüşler düzenlediğinden Hızır Paşa tarafınca Sivas’ta idam edilmiş. 
  • Sanatının en belirleyici özellikleri arasında güçlü inancı, sade halk dili, coşkun lirizm olarak özetlenmektedir. 
  • Bütün eserlerini ise hece ölçüsü ile söyleyerek Divan Edebiyatından hiç etkilenmemiş. Şiirini ise araç olarak kullansa da kuru bir öğreticilik olarak görmemiş, şiirin duygusunu en iyi şekilde beslemiş. 
koroglu
koroglu

Köroğlu – ? & ?

  • XVI. yüzyılda yaşamış olduğu biliniyor. III. Murat zamanında Osmanlı ve İran savaşlarına katılmış olan şairimiz, Şirvan ve Tebriz’in alınmasıyla destanları söylenmiştir. 
  • Şiirlerinde kahramanlık, yiğitlik temalarını işlediğinden halk hikayesindeki Köroğlu ile karıştırılmaktadır. 
  • En çok koçaklamalar ile tanınmış olan kavgayla yiğitliğin simgesi haline gelmiştir. 
  • Bolu Beyi ile mücadelesi ise efsaneleşmiştir. Halkın gönlünde bu olayla yerini netleştirmiştir. 

Ayrıca kontrol et

Ahmet-Hamdi-Tanpınar-sözler

Ahmet Hamdi Tanpınar

23 Haziran 1901 senesinde İstanbul’da dünyaya geldi. Kadı Hüseyin Fikri’nin oğludur. Baytar Mektebi’ni bırakıp girmiş …

sait-faik

Sait Faik Abasıyanık

23 Kasım 1906 yılında Adapazarı’nda doğmuştur. Sait Faik Abasıyanık 11 Mayıs 1954 senesindeyse 58 yaşındayken …

oktay-firat

Oktay Rıfat Horozcu

oktay-rifat-kimdir Türk Şiirindeki en büyük adlardan biri olarak kabul edilmiştir. Orhan Veli ve Melih Cevdet …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir